Jak wspomóc odporność dziecka?

Jak wspomóc odporność dziecka?

Jest to jedno z najczęściej zadawanych przez rodziców pytań. Zwłaszcza tych, których dziecko właśnie zaczęło przygodę ze żłobkiem/przedszkolem i praktycznie przechodzi z infekcji w infekcję.

W aptece można znaleźć całe półki suplementów, ziół i leków, mających stymulować układ odpornościowy dziecka i wspomagać jego walkę z patogenami. Muszę Was jednak rozczarować. Cudownego specyfiku nie ma i prawdopodobnie długo nie będzie…

Co to jest odporność?

Za właściwą reakcję człowieka na infekcje odpowiada UKŁAD odpornościowy, na który składają się różne elementy: komórki i narządy o złożonych, często wysokospecjalistycznych funkcjach. Biorą one bezpośrednio udział w zwalczaniu patogenów (wirusów, bakterii, pasożytów) albo produkują substancje, które niespecyficznie zwalczają zarazki lub bardzo selektywnie zwalczają tylko ten określony patogen, który wystymulował odpowiedź.

Na takiej specyficznej odpowiedzi bazują szczepionki, które zawierają nieaktywne wirusy lub bakterie albo ich fragmenty i pobudzają nasz układ odpornościowy do produkcji specyficznych przeciwciał.

W przypadku nieukierunkowanego stymulowania odporności sprawa się komplikuje. Póki co naukowcy nie znają odpowiedzi na pytanie, które konkretnie komórki powinniśmy wystymulować i jak bardzo.  Prawdopodobnie komórek tych mamy i tak znacznie więcej, niż jesteśmy w stanie wykorzystać. Poza tym zwiększenie ich liczby lub ich nadmierna odpowiedź niekoniecznie muszą być czymś dobrym. Trzeba pamiętać, że układ odpornościowy może zwrócić się przeciwko swojemu gospodarzowi, powodując choroby autoimmunologiczne lub nadmierną reakcję zapalną w niektórych zakażeniach. Nieprawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego wpływa także na rozwój nowotworów.

Czy istnieją preparaty na lepszą odporność?

Badania nad substancjami mającymi stymulować korzystną odpowiedź układu odpornościowego w większości są słabej jakości i nie mogą się szczycić dobrymi wynikami. Nie potwierdzono korzystnego efektu podawania laktoferryny, beta-glukanu, immunotrofiny, izoprynozyny, preparatów jeżówki, czy tranu.

Najlepszą, ale także umiarkowaną skuteczność wykazano w stosunku do preparatów lizatów bakteryjnych w zapobieganiu infekcjom układu oddechowego (zmniejszenie ilości infekcji w ciągu roku). Preparaty te pobudzają komórki odpornościowe śluzówki dróg oddechowych. Nie wykazano znaczących działań niepożądanych tych substancji, choć niewyjaśnioną do końca kwestią pozostaje ich wpływ na potencjalnie możliwe  wywoływanie chorób z autoagresji (ze względu na niewystarczająco długi okres obserwacji pacjentów). Dlatego korzyści z ich zastosowania u każdego pacjenta należy rozważać oddzielnie.

Czy warto przyjmować witaminy?

Istnieją dowody, że niedożywienie i brak niektórych mikroelementów albo witamin (cynk, selen, żelazo, wit. A, C, E, B6) może upośledzać funkcjonowanie układu odpornościowego. Jest to jednak raczej rzadka sytuacja w wysokorozwiniętym społeczeństwie europejskim. Wyrównanie niedoborów może przynieść korzyści dla zdrowia, natomiast stosowanie tzw. dawek uderzeniowych witamin  – niekoniecznie. Wykazano nawet negatywne skutki  przewlekłego stosowania niektórych witamin, które może zwiększać ryzyko zachorowania na pewne typy nowotworów.

Jedyną  witaminą, która powinna być regularnie suplementowana według aktualnych zaleceń, jest witamina D3.

Co w takim razie można zrobić?

Warto dbać o ogólny stan zdrowia, bo w zdrowym ciele, także układ odpornościowy ma optymalne warunki do prawidłowego funkcjonowania.

Tak więc:

  • unikaj ekspozycji dziecka na dym tytoniowy
  • zapewnij mu regularny ruch na świeżym powietrzu
  • utrzymuj prawidłową masę ciała i BMI
  • dbaj o właściwy wypoczynek i sen dziecka
  • minimalizuj stres (jakkolwiek abstrakcyjnie to brzmi)
  • myj ręce
  • zwłaszcza w sezonie infekcyjnym unikaj zatłoczonych miejsc i zamkniętych placów zabaw

A na koniec…smaczek;)

Czy niewłaściwe (tj. zbyt lekkie ubranie) może powodować chorobę?

NIE. Umiarkowana ekspozycja na zimno nie osłabia odporności. Większą ilość infekcji w sezonie jesienno-zimowym tłumaczy się częstszym przebywaniem w zamkniętych, słabo wietrzonych i wentylowanych pomieszczeniach, w bliskim kontakcie z innymi ludźmi. Są oni potencjalnymi rezerwuarami zarazków. Im bliższy kontakt, tym większa ekspozycja na patogeny, dlatego żłobkowicze zarażają się od siebie w błyskawicznym tempie.

Czy należy się zatem „ciepło ubierać”? W zasadzie nie trzeba, o ile zimno nie jest przyczyną dyskomfortu, nie powoduje odmrożeń czy hipotermii. Tak więc, jeżeli Twoje dziecko biega zadowolone, choć Twoim zdaniem, zbyt lekko ubrane, po prostu odpuść 😉

Źródła:

  • 1. How to boost your immune system. Harvard Health Publishing. https://www.health.harvard.edu/staying-healthy/how-to-boost-your-immune-system
  • 2. Del Rio Navarro BE, Espinosa RF, Flenady V i wsp.: Cochrane review: Immunostimulants for preventing respiratory tract infection in children. Evid. Based Child Health, 2012; 7: 629–717
  • 3. Feleszko W, Zalewski BM, Ruszczynski M: Non-specific immune stimulation. Separating the wheat from the chaff. Paediatr. Respir. Rev., 2013 Oct 29. pii: S1526-0542(13)00123-1. doi: 10.1016/j.prrv.2013.10.006
  • 4. Litzman J, Lokaj J, Krejcí M. i wsp.: Isoprinosine does not protect against frequent respiratory tract infections in childhood. Eur. J. Pediatr., 1999; 158 (1): 32–37
  • 6. Turner RB, Bauer R, Woelkart K i wsp.: An evaluation of Echinacea angustifolia in experimental rhinovirus infections. N. Engl. J. Med., 2005; 353 (4): 341–348 7. Nieswoiste metody stymulowania odporności. Medycyna Praktyczna. 5000 pytań z pediatrii. https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.5.1.