Szczepienia część 2. Sczepienie obowiązkowe lub zalecane: PNEUMOKOKI

Dla kogo jest obowiązkowe?

Szczepienie przeciwko pneumokokom jest obowiązkowe dla wszystkich dzieci urodzonych po 31.12.2016 roku. Podawane jest ono w celu zapobiegania inwazyjnej chorobie pneumokokowej (IChP), zapaleniu płuc oraz zapaleniu ucha środkowego wywoływanymi przez serotypy pneumokoków zawarte w danej szczepionce [1].

Refundowana czyli bezpłatna w ramach szczepień obowiązkowych jest szczepionka Synflorix, która zawiera polisacharydy otoczkowe 10 serotypów pneumokoków (PCV-10). Jak zapewnia producent, daje ona także krzyżową odporność przecwko serotypowi 19A, którego nie zawiera [2]. Oznacza to, że powinna chronić przeciwko 11 serotypom pneumokoków.

Dlaczego tak wybrano? Czy druga dostępna szczepionka jest lepsza?

Druga dostępna na rynku aktualnie szczepionka skoniugowana (Prevenar 13)  zawiera polisacharydy otoczkowe 13 serotypów pneumokoków (PCV-13).  Niektóre badania donoszą jednak o niezadowalającej skuteczności szczepionki w zapobieganiu infekecjom wywołanym przez serotyp 3 [8,9].

W sumie serotypów pneumokoków jest ok. 90, a uniwersalnej szcepionki na wszystkie nie ma i na razie nie zanosi się, aby miała powstać [4].

Wybór refundowanej szczepionki odbył się w formie przetargu. Polskie Towarzystwo Wakcynologii uzasadniało ten wybór podobną suktecznością i bezpieczeństwem obu dostępnych szczepionek w zapobieganiu ciężkim zakażeniom pneumokokowym[3], co zgodne jest ze stanowiskiem WHO w tej kwestii. Rzeczywiście dostępne są liczne badania naukowe, które udowadniają skuteczność obu szczepionek w zapobieganiu inwazyjnej chorobie pneumokokowej, ale także zapaleniom płuc i ucha środkowego [5].

W przypadku szczepionki trzynastowaletnej ochrona wydaje się być szersza – jak bardzo, trudno jednak precyzjnie określić. Nie wszystkie polisacharydy są tak samo immunogenne, serotypy pneumokokoków różnią się wrażliwością na antybiotyki i zjadliwością, a ich rozprzestrzenienie w różnych częściach świata jest różne, a ponadto zmienia się w kolejnych latach (np. pod wpływem stosowanych szczepionek w powszechnych programach szczepień). Dlatego nie potrafię jednoznacznie odpowiedzieć rodzicom na pytanie, czy warto zapłacić więcej za nieco szerszą ochronę. Tym bardziej, że rodzice nie dopłacają różnicy w cenie obu sczepionek, a płacą wówczas jej pełną cenę (dawek do podania w przypadku Prevenaru 13 w sumie jest 4, jeśli rozpoczynamy sczepienie między 6-8 tygodniem życia, a to daje koszt ok. 1000 zł).

 Szczepionka trzynastowalentna (Prevenar 13) refundowana jest w grupach ryzyka IchP wymionionych w Programie Szczepień Ochronnych (PSO) oraz u wcześniaków urodzonych poniżej 27 t.c. [6].

W przypadku wcześniaków urodzonych powyżej 27 t.c. podaje się szczepionkę Synflorix, ale dzieci te otrzymują dodatkową dawkę szczepionki w 1 r.ż., aby zapewnić lepszą ochronę, bo taki schemat według wielu badań zapewnia lepszą odpowiedź na zakażenie.

Szczepienie przeciwko pneumokokom jest obowiązkowe także dla dzieci z grup ryzyka wymienionych w PSO (część IB) do ukończenia 5 r.ż., które do tej pory nie zostały zaszcepione (do tych grup ryzyka należą m.in, dzieci z astmą, cukrzycą, wadami serca).

Dla kogo szczepienie przeciwko pneumokokom jest zalecane?

Szczepienie przeciwko penumokokom zalecam wszystkim dzieciom, które do tej pory nie były zaszczepione.

Schematy dawkowania

1) Szczepionka Synflorix (PCV-10)

W ramach powszechnych szczepień, które są realizowane w naszym kraju stosowany jest schemat 2+1, co oznacza 2 dawki w 1 roku życia: pierwszą po ukończeniu 6 tygodnia życia, następną po 8 tygodniach oraz trzecią dawkę uzupełniającą po ukończeniu 1 roku życia. U wcześniaków, jak wspomniałam wyżej, obowiązujący schemat to 3+1.

Nieszczcepione wcześniej dzieci w wieku 1-5 lat można zaszczepić dwoma dawkami tej szczepionki w odstępie co najmniej 2 miesięcy.

2) Szczepionka Prevenar 13 (PCV-13)

Zalecam schemat 3+1. Ponieważ nie jest ona szczepionką, którą realizowany jest powszechny program szczepień, producent zaleca podanie 3 dawek w 1 roku życia w odstępie co najmniej 6 tygodni między nimi, następnie podaje się dawkę uzupełniającą po ukończeniu 1 roku życia.

Jeśli szczepienie rozpoczynamy dopiero w 7 miesiącu życia obowiązuje schemat 2+1.

Jeśli po ukończeniu 12 miesięcy podajemy 2 dawki w odstępie co najmniej 2 miesięcy.

Jeśli po ukończeniu 2 lat, u zdrowych dzieci obowiązuje tylko 1 dawka szcepionki.

Źródła

  • 1. https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/pneumokoki/4/
  • 2. https://pl.gsk.com/media/718163/synflorix-druki-pl-ii-108-26_01_2017.pdf
  • 3. https://www.mp.pl/szczepienia/aktualnosci/158547,stanowisko-ptw-w-sprawie-powszechnych-bezplatnych-szczepien-dzieci-przeciwko-pneumokokom
  • 4. https://www.medexpress.pl/szczepienia-przeciw-pneumokokom-z-punktu-widzenia-mikrobiologa/73677
  • 5. https://www.termedia.pl/mz/Prof-Susanna-Esposito-Skoniugowane-szczepionki-przeciwko-pneumokokom-sa-bardzo-skuteczne,35914.html
  • 6. https://www.mp.pl/szczepienia/aktualnosci/204877,rozwiewamy-watpliwosci-dotyczace-realizacji-obowiazkowego-szczepienia-przeciwko-pneumokokom-w-2019-roku
  • 7. Program Szczepień Ochronnych na rok 2020
  • 8. Sings H.L., De Wals P., Gessner B.D. i wsp.: Effectiveness of 13-valent pneumococcal conjugate vaccine against invasive disease caused by serotype 3 in children: a systematic review and meta-analysis of observational studies. Clin. Inf. Dis., 2019; 68 (12): 2135–2143
  • 9. https://www.mp.pl/szczepienia/artykuly/przegladowe/220922,pcv-13-i-klopotliwy-serotyp-3